Muzey haqqında

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi milli dəyərlərimizin və ümumbəşəri mədəni irsin qorunub saxlandığı xəzinədir. 17.000 artıq sənət abidəsinin mühafizə edildiyi bu xəzinənin fəaliyyət tarixi zəngindir. 1936-cı ildə incəsənət şöbəsi Azərbaycan Dövlət Muzeyinin tərkibindən ayrılıb, Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə müstəqil muzey kimi təşkil edilib. Muzeyə ilk eksponatlar ekspedisiyalar zamanı və əhalidən satın alınma yolu ilə toplanıb. 1937-ci ildə muzeyin ilk ekspozisiyasının açılışı olmuş,

muzey 1951-ci ildə isə XIX əsrin axırlarında barokko üslubunda inşa edilmiş Deburun malikanəsinə köçürülüb. 2006-cı

 

ildə muzeyə ayrılmış yeni binada asaslı təmir işləri başlanmış və 2009-cu ildə yeni ekspozisiyanın açılışı olmuşdur. 2011-ci ildə muzeyə Milli, eləcə də həmin ildə Brüsseldə yerləşən Avropa İqtisadiyyat, Sənaye və Ticarət Palatasının (European Economic Chamber of Trade, Commerce and Industry - EEIG) Direktorlar Şurasının yekdil qərarı ilə beynəlxalq standart və kriteriyalara cavab verən, muzey anlayışına uyğun, keyfiyyətli muzey xidməti göstərən və peşəkar təcrübəyə malik Avropa Muzey Standartı (EUMS) statusları verilmişdir.


Muzeyə ötən illər ərzində Azərbaycanın tanınmış xalq rəssamı S.Salam-zadə (1936-1942), sonra xalq rəssamı, əməkdar incəsənət xadimi K.Kazım-zadə (1942-1992) başçılıq etmiş, hazırda isə Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi, prof. Çingiz Fərzəliyev rəhbərlik edir.

Muzeyin fəaliyyətindəki bütün işləri icra edən elmi şöbələr bunlardır:
1.  Fond şöbəsi
2.  Ekspozisiya şöbəsi
3.  Elmi-kütləvi işlər şöbəsi (məktəb bölməsi)
4.  Elmi araşdırmalar şöbəsi
5.  Muzey işində innovasiyaların tətbiqi şöbəsi
6.  Sərgi və tərtibat şöbəsi
7.  Elmi bərpa şöbəsi

Muzey 9000-dək elmi kitab və monoqrafiyaların, kataloq, albom və d. ixtisasyönlü ədəbiyyatın toplandığı zəngin kitabxanaya malikdir. Burada qədim nəşrlərin toplandığı xüsusi “Nadir kitablar” fondu da mövcuddur.

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin fondlarında qorunan eksponatlar isə öz qədimliyinə görə e.ə. IV minilikdən başlayaraq günümüzədək davam edən sənət əsərləridir. Naxçıvan, Mingəçevir, Füzuli, Xanlardan (indiki Göy-Göl) tapılmış üzəri ən arxaik bədii təsvirlərlə bəzədilmiş saxsı qablar, səlcuqlu dövrünə məxsus dekorativ çıraqlar, kaşılar, XIII əsrə aid Bayıl qəsrinin frizindən hissələr, XIV-XVIII əsrlərə aid Abşeron və Şamaxıdan aşkarlanmış sənduqələr, XVI əsrə aid nəfis Quran və nücum elminə dair əlyazma kitabları, XVII-XVIII əsrlərə aid tempera, qızıl suyu və sulu boyayla çəkilmiş orijinal Təbriz miniatürləri, XIX əsrin tanınmış rəssamları Mir Möhsün Nəvvabın, Mirzə Qədim İrəvaninin, Usta Qəmbər Qarabağinin, Azərbaycanın ilk peşəkar rəssamları və müasirlərimizin əsərləri, XVI-XVII əsrə aid bədii metal əşyaları, XVIII-XX əsrlərə aid ipək və yundan toxunmuş orijinal parça, tikmə, milli geyim və xalça nümunələri, zərgərlik əşyaları mühafizə edilir. Bu milli dəyərlərlə yanaşı topluda saxlanan Qərbi Avropa (Fransa, Almaniya, Avstriya, İtaliya, Yunanıstan, Flandriya, Danimarka, İspaniya), Şərq (İran, Türkiyə, Yaponiya, Çin, Hindistan, Misir, Orta Asiya) və Rus incəsənətinə məxsus heykəltaraşlıq, rəngkarlıq, qrafik əsərlər və başqa dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri müxtəlif xalqların sənət tarixini əks etdirir.

Muzeyin zəngin elmi və maddi bazası əsasında respublikamızda və MDB ölkələrində fəaliyyət göstərən bir çox tanınmış muzeylərin fondları yaranmış və zənginləşmişdir. 1967-ci ildə Nizami adına Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyinə, 1968-ci ildə Ə.Əzimzadənin ev muzeyinə, 1985-ci ildə Azərbaycan xalçası və xalq tətbiqi sənəti Dövlət muzeyinə, 2001-2005-ci illər ərzində isə Naxçıvan MR-sında fəaliyyət göstərən Bəhruz Kəngərli adına Rəsm Qalereyasına, eyni zamanda Sankt-Peterburqda fəaliyyət göstərən Rusiya Etnoqrafiya Muzeyinə sənət nümunələri daimi istifadəyə verilmişdir.

Muzeyin elmi potensialı əsasında zəngin fondlar daima araşdırılır, beynəlxalq və respublika miqyaslı sərgilər təşkil edilir. Burada keçirilən sərgilər hər növ auditoriya üçün nəzərdə tutulur. İdeya baxımından Azərbaycanda ilk dəfə olaraq təşkil edilən belə sərgi “Əsrlərin qovşağında” adlanır.

Muzey beynəlxalq miqyaslı sərgilərin təşkilində böyük ənənəyə malikdir. Belə ki, ötən illər ərzində o öz ekspozisiyasında Rusiyanın Tretyakov Qalereyası, Kolomensk Qoruq-Muzeyinin, Tver Bədii Qalereyasının, Dövlət Keramika, XVIII əsr Kuskovo Malikanə Muzeylərinin, İngiltərənin Viktoriya və Albert Muzeyinin toplusundan, Çin Xalq Respublikasının xalq sənəti və digər sərgilərini qəbul etmişdir. Avstriyanın Mədəniyyət, İncəsənət və Təhsil Nazirliyi ilə birgə təşkil edilmiş sərgi isə muzeyin ekspozisiyasında müasir Avropa incəsənətində yer alan müxtəlif yaradıcılıq axtarışlarına və təqdimat formalarına həsr edilmişdir.

2012-ci ilin əlamətdar hadisələrindən Yaponiya Fondu və Yaponiyanın Azərbaycandakı səfirliyinin himayəsilə muzeydə keçirilən “Budo ruhu: Yaponiya döyüş incəsənətinin tarixi” sərgisidir. 2012-ci ilin mart ayında Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və dəstəyi, Azərbaycan Respubikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin xətti ilə Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində təşkil edilən “Franda inciləri. Fransız incəsənəti renessansdan XX əsrədək” sərgisi yaddaşlardan uzun müddət silinməyəcək.

Bu günədək muzey fondlarında qorunan çeşidli sənət nümunələri ilə dünyanın 40-dək ölkəsində Azərbaycan incəsənəti təbliğ edilib. Keçirilən hər bir sərgi üçün hazırlanan kataloq, buklet, yazılan elmi məqalə muzeyin fondlarında qorunur, neçə elmi araşdırmaya örnək olur. 2010-cu ildə nəşr edilmiş “Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi” adlı kitab bu zəngin xəzinəyə həsr olmuş kamil monoqrafiyadır. Lakin orijinal sənət əsərlərinin qorunduğy bu nəfis xəzinə müxtəlif növ kitabların gələcəkdə nəşrinə zəmanət verir.

Muzeyin qarşısında həyata keçiriləcək hələ çox işlər vardır. Muzeyin zəngin toplusu əsasında təşkil ediləcək yeni ekspozisiyalar və müxtəlif sərgilər, nəşr ediləcək yeni kitab, kataloq və jurnallar gənc nəslin daha da maariflənməsi, milli və ümumbəşəri mədəni dəyərlərimizin qorunub saxlanılması, tədqiqi və təbliğinə ximət edəcəkdir.